Tại sao nhiều người lao vào Bitcoin

Khái niệm cơ bản về Bitcoin

Theo lẽ thông thường, khi bạn đi làm ở công ty, anh sếp giao cho bạn một vài nhiệm vụ nào đó. Khi bạn hoàn tất những mục tiêu nhiệm vụ ấy thì bạn sẽ được họ trả lương. Những đồng tiền bạn nhận được đó tương xứng với những gì bạn đã bỏ ra “cống hiến” cho công ty về thời gian lao động cũng như sức khỏe bản thân. Tương tự với Bitcoin, máy tính (hay một cụm máy tính) cũng được giao cho một mục tiêu để làm việc. Nhưng khác ở chỗ, đây là một mục tiêu “ảo”, một bài toán đã được mã hóa để khiến chúng phải “lao động” – chạy “vu vu” làm việc cật lực ngày đêm nhằm giải cho được kết quả của mục tiêu bài toán ấy. Ban đầu, bài toán có thể rất đơn giản, ví dụ như “làm sao để cộng đến 10 ?”

Các máy tính sẽ bắt đầu từng bước:
– Lấy 1 + 1 = 2 –> “ồ chưa phải !”
– Thử tiếp 1 + 2 = 3 –> “cũng chưa !”
– Rồi đến 1 + 3 = 4 –> “vẫn chưa”

– cho đến khi tìm được kết quả: 1 + 9 = 10 ! –> “Đúng rồi.”

Khi chúng giải xong bài toán đó, một bài toán khác KHÓ hơn sẽ được (hệ thống tự động) đặt ra. Chẳng hạn: “làm sao để cộng đến 20 ?” Và cứ như thế, sau khi giải xong “20”, mục tiêu kế tiếp của bài toán sẽ nhảy lên “30”, “40”, “50” … rồi “100” v.v… càng ngày càng khó hơn, sẽ phải mất thời gian lâu hơn để giải ra.

Quy đổi giá trị giữa “thật” và “ảo”

Trong quá trình “giải toán” ấy, các máy tính đã phải tiêu tốn nhiều thứ, nào là: khấu hao thiết bị, tốn điện, nước, không gian thuê mặt bằng, nhân công lắp ráp, trông coi, an ninh, bảo trì v.v… Và ai đầu tư và chi trả cho những vấn đề “thật” đó ? Dĩ nhiên là ÔNG CHỦ của các máy tính này.

Từ những gì đã được đầu tư bằng TIỀN THẬT của mình, ông chủ ấy sẽ quy đổi tương đương thành TIỀN ẢO. Ví dụ, để giải ra được bài toán “10”, hệ thống máy tính đã phải mất 7 kW điện + 2 mét khối nước + 5 giờ trực của nhân viên + tiền an ninh / lắp ráp / bảo trì v.v… Tất cả những chi phí bằng “tiền thật” đó, chẳng hạn là $100 USD (đã cộng lời), ông “định giá” $100 USD đó thành tương đương với 1 đồng tiền “ảo” – trong trường hợp này là đồng Bitcoin (trong trường hợp khác sẽ là Monero, Ethereum, Litecoin v.v… tùy theo ông chủ đó sử dụng “hệ thống giải toán” nào).

Nếu giải được bài toán “20”, mốc chi phí “điện nước” trả “tiền thật” ở thời điểm đó sẽ được tính bằng 1 đồng Bitcoin nữa … Tuy nhiên, giá trị của Bitcoin “20” sẽ cao hơn Bitcoin “10” do công sức và thời gian của các máy tính để giải ra bài toán “20” sẽ lâu hơn và tốn kém hơn, bởi vì nó được mã hóa phức tạp hơn bài toán số “10” ban đầu.

Tổ chức mạng lưới

Nhìn ở một bức tranh rộng hơn nữa, khi kết nối nhiều máy tính của các ông chủ Bitcoin với nhau thành mạng lưới, nếu giàn máy tính của ông chủ A có thể giải ra được bài toán “20” SỚM HƠN dàn của ông chủ B, coi như ông chủ A đã “ĐÀO” được đồng Bitcoin đó và có quyền sở hữu hay “giựt về tay mình” chủ quyền của đồng Bitcoin số “20”. Điều này sẽ buộc các đối thủ phải “nháo nhào” quay sang mục tiêu mới – đó là đồng Bitcoin “30” với mức độ tính toán khó khăn hơn và thời gian kéo dài lâu hơn. Ở thời điểm này, giá trị quy thành “tiền thật” của đồng Bitcoin “20” và “đồng Bitcoin dự kiến” là “30” đã tăng lên ít nhất GẤP ĐÔI so với đồng Bitcoin “10”.

Và cứ như thế, các ông chủ sẽ “đua” nhau xem ai sẽ đào ra đồng Bitcoin kế tiếp và tiếp nữa. Trong cuộc đua tốc độ này, giàn máy ai mạnh hơn, khả năng tính toán nhanh hơn thì người đó sẽ “thắng”. Những lần “thắng” và ai sở hữu đó sẽ được ghi nhận lại vào hệ thống mạng lưới của Bitcoin bằng một chuỗi số gọi là “blockchain” (chuỗi khối). Về khái niệm thì “blockchain” cũng chẳng có gì “ghê gớm”, vì nó đơn giản giống như một cuốn “sổ cái” khổng lồ để ghi nhận lại TẤT CẢ các giao dịch trong toàn hệ thống: ai có bao nhiêu đồng, và đồng đó đã được “sang tên” cho ai v.v… nói chung là quản lý các “ví điện tử” (digital wallet) trong hệ thống Bitcoin.

 Tiền “thật” chạy đi đâu khi mua tiền “ảo” ?

Nhưng nếu bạn là một nhà đầu tư muốn bỏ tiền ra để “mua Bitcoin”, bạn sẽ muốn tìm gặp ông chủ nào đang sở hữu ít nhất số lượng Bitcoin mà bạn muốn mua. Trong các ông chủ chuyên “đào Bitcoin” ở ví dụ trên, ông chủ A đã có trong tay 2 đồng Bitcoin (“10” và “20”), trong khi ông chủ B (và có thể là các ông C, D, E, F … khác) vẫn đang bận rộn “chạy đua” với nhau để “đào” ra được đồng Bitcoin “30” sớm nhất. Rắc rối ở chỗ, ông chủ A sẽ muốn bán cho bạn đồng Bitcoin “10” nhưng với mức giá phải LUÔN CAO HƠN đồng Bitcoin “20”, bởi vì ông ấy đã tính toán từ trước và đưa ra “DỰ ĐOÁN” rằng với giàn máy hiện tại, để ông có thể “nuôi” giàn máy của mình đào tiếp sang đồng “30” hay “40” thì ông ấy sẽ phải trả thêm một khoảng chi phí “điện nước” nữa. Và số tiền bạn mua Bitcoin “10” ấy chính xác là sẽ dùng để “đắp qua” trang trải khoảng “chi phí dự tính” này.

Hóa ra, việc bạn tham dự mua Bitcoin “10” trở thành câu chuyện bạn “trả tiền cho ông A để đào những Bitcoin 30 hay 40 trong tương lai mà ông A CHƯA từng có trong tay” ! Nói một cách khác rõ hơn, ông chủ A ăn “lời” từ chênh lệch giữa giá trị đồng Bitcoin “10” (đã đào được và đang bán cho bạn) với đồng “30” hay “40” mà ông ấy CHƯA HỀ CÓ TRONG TAY – và “chưa chắc” sẽ có trong tay (!) vì chúng chỉ là “mục tiêu kế tiếp” mà hệ thống máy tính của ông ấy dự tính sẽ “đào”.

“Lời, lỗ” như thế nào?

Ví dụ tiếp theo, khi bạn trả $100 tiền mặt để mua được Bitcoin “10”, chuyện gì sẽ xảy ra ? Nếu ngày hôm sau giá Bitcoin trở thành $150, bạn bán đi Bitcoin “10” cho ông chủ A thì bạn sẽ lời được ngay $50 (hay 50%). Wow. Thấy “lời quá” nên bạn sẽ bắt đầu “tham”, “thấy ham” và muốn đầu tư tiếp.

Nhớ rằng, trong khi các dàn máy tính vi vu làm việc, công việc chính của các ông chủ Bitcoin không phải “ngồi không”, mà là suốt ngày 24/7 NGHĨ CÁCH LIÊN TỤC ĐẨY GIÁ bằng nhiều phương thức khác nhau như tin đồn, tiếp thị hay truyền thông. Nên khi bạn bán ra đồng Bitcoin của mình xong và muốn mua trở lại một đồng Bitcoin mới, bạn sẽ phải BỎ RA SỐ TIỀN NHIỀU HƠN NỮA. Có $150 trong túi, bạn có thể phải rút thêm tiết kiệm hay phải vay mượn ai đó để có thêm $50, vì giờ đây, một đồng Bitcoin đã lên tới $200. Đến ngày thứ ba, nếu Bitcoin “may mắn” còn lên giá nữa thành $250, bạn lại “có lời”. Tuy nhiên, dù bạn lời được $50 nhưng nếu bạn “tỉnh táo” thì sẽ thấy rằng: so với lần đầu tiên, HIỆU SUẤT LỢI NHUẬN (tỷ lệ vốn bỏ ra, lời lấy lại) của bạn sẽ bắt đầu GIẢM XUỐNG chỉ còn 25% ($50 / $200), thay vì 50% ($50 / $100) như ban đầu. Nếu bạn lập lại quy trình “mua + rồi bán + rồi mua” khi đồng Bitcoin càng “lên”, vốn bạn càng phải bỏ ra nhiều hơn nhưng tỷ lệ % “lời” lấy lại của bạn sẽ càng ngày càng GIẢM.

Cứ như thế, đây chính là lý do tại sao Bitcoin sẽ luôn bị “đẩy giá” lên chót vót “không có giới hạn”, mà trong đó, những “nhà đầu tư” như bạn sẽ từ từ đổ hết tài sản “thật” của mình để đi vào “vòng xoáy ma lực ảo” của Bitcoin nếu như bạn không biết có ĐIỂM DỪNG. Ngược lại, nếu “xui xẻo” ngày nào đó Bitcoin “rớt giá” khi bạn muốn “bán ra”, nguy cơ rất cao đó là bạn sẽ “lỗ” NHIỀU HƠN những gì bạn đã “lời”, coi như “mất trắng”. Nếu sau khi nhận tiền “thật” của bạn xong, những ông chủ tiền “ảo” bất ngờ “đóng cửa”, dẹp luôn ngưng giao dịch, nó cũng sẽ giống như cảnh “bị giật hụi” ở Việt Nam. Họ “ôm” hết tiền “thật” của bạn và biến mất, trong khi những gì bạn nắm được trong tay chỉ là những dãy số vô nghĩa từng là tiền “ảo”.

Tiền ảo = hệ thống đa cấp lừa đảo

Giá trị của Bitcoin cơ bản hoàn toàn dựa trên sự “suy đoán” và “đầu cơ” (speculation) hoạt động giống y hệt như một “mô hình đa cấp” hay “sòng bài casino”. Khác với hệ thống thương mại bằng tiền mặt bình thường, vì mục tiêu lao động của các máy tính là các “bài toán ảo” nên bản thân Bitcoin cũng KHÔNG sinh ra lợi tức bằng sản phẩm cụ thể. Nguyên nhân có sự tăng giá ồ ạt của Bitcoin là do con người (các ông chủ Bitcoin) “tự định giá” chúng là như thế từ những chi phí “khấu hao điện nước” như tôi đã nói ở trên, song song với áp lực “sinh lời”.

Theo tính toán của các chuyên gia, đến đầu tháng 12/2017 thì giá trị “thực” của mỗi đồng Bitcoin theo chi phí điện nước và đầu tư hạ tầng chỉ mới ở khoảng hơn $1.000 (một ngàn) USD mà thôi, nhưng vì hiệu ứng “thổi giá” của các ông chủ “đầu nậu” chuyên đào Bitcoin, giá trị này đã và đang nhanh chóng vọt lên gấp 10-20 lần. Trong trò chơi “đa cấp” này, những người nào càng “say máu” để mua và giữ Bitcoin lâu hay trễ chừng nào thì họ sẽ gánh hết mọi hậu quả rủi ro lỗ lã chừng đó. Tôi cho rằng, với cơ cấu tiền ảo Bitcoin như hiện nay, đây là một HÌNH THỨC KINH DOANH ĐA CẤP VÀ LỪA ĐẢO ! (người đi sau là “nạn nhân” của người đi trước).

Vấn nạn xã hội – sự lệch lạc của mục đích tiền ảo

Khi càng có nhiều người trở thành nạn nhân của những đồng tiền ảo như Bitcoin, xã hội sẽ rơi vào một VẤN NẠN và cũng là KHỦNG HOẢNG KINH TẾ MỚI mà các chính phủ càng phải quyết tâm mạnh tay hơn nữa để ngăn chặn điều này nếu như họ không muốn điều đó xảy ra.

Nhớ rằng, công nghệ tiền ảo không hẳn là “xấu”, nhưng nó đang bị con người (các ông chủ) khai thác một cách lệch lạc thành một mô hình kinh tế không thể bền vững (unsustainable model). Tiền ảo đúng ra là một phần khái niệm trong Công nghiệp 4.0, nhưng nó phải xuất phát từ khối lượng tính toán “dư thừa” của các máy tính / robot SAU KHI những máy tính / robot đó đã đóng góp chính vào việc sản xuất hàng hóa cụ thể cho con người. Nói cách khác, “tiền ảo” đúng ra phải là “tiền kiếm thêm, phụ trội” của các máy tính / robot ở “ca 3” sau khi đã cống hiến sức lao động “ca 1” và “ca 2” cho lợi ích thiết thực của con người, chứ không phải theo cách bây giờ là tập hợp thật nhiều máy tính chỉ để dùng trong 1 mục đích duy nhất đó là “đào” tiền ảo.

Ngoài ra, những bài toán để các máy tính / robot được “trả công” bằng giá trị tiền ảo đáng ra phải có mục đích cụ thể hơn, ví dụ như phân tích dữ liệu về đồ họa, kiến trúc, sinh học hay thiên văn … hay ít ra là việc “cày game” (con người đầu tư thời gian để chơi game, xây dựng nhân vật ảo) chứ không phải như hiện nay chỉ là những bài toán ảo VÔ NGHĨA khiến cho phải máy móc chạy liên tục rồi quy giá trị đó ra thành “tiền thật, thóc tươi” nhằm “móc túi” những người đến sau hay thiếu hiểu biết.